در مورد تفاوت بی کربنات سدیم و جوش شیرین سردرگمی و اختلاف نظرهای بسیار زیادی وجود دارد. با این حال، جالب است بدانید که جوش شیرین و بی کربنات سدیم اصطلاحات متفاوتی برای یک ترکیب هستند. در واقع جوش شیرین به بی کربنات سدیم خالص اشاره دارد. با این حال، بی کربنات سدیم عمدتا برای تجزیه و تحلیل شیمیایی استفاده می شود در حالی که، جوش شیرین عمدتا برای اهداف آشپزی مورد استفاده قرار می گیرد. این تفاوت اصلی بین بی کربنات سدیم و جوش شیرین به شمار می رود. در این مقاله، تفاوت بین بی کربنات سدیم و جوش شیرین را از نظر کاربرد های آن ها مورد بررسی قرار داده ایم. پس تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.
بی کربنات سدیم چیست؟
بی کربنات سدیم یک پودر کریستالی سفید رنگ با فرمول شیمیایی (NaHCO3) است و با نام های جوش شیرین، بی کربنات سودا، هیدروژن کربنات سدیم یا کربنات اسید سدیم نیز شناخته می شود. نام IUPAC آن به سدیم هیدروژن کربنات تعلق دارد. این نمک که از ترکیب یک اسید (کربنیک) و یک باز (هیدروکسید سدیم) ساخته شده است، در گروه نمک اسیدی قرار می گیرد و به عنوان یک قلیایی ملایم به سایر مواد شیمیایی پاسخ می دهد. طعم آن کمی شور و قلیایی است. لازم است بدانید که ناکولیت شکل معدنی طبیعی بی کربنات سدیم است. جوش شیرین در دمای بالاتر از 149 درجه سانتیگراد، به ماده پایدارتری تجزیه می شود، که این ماده از کربنات سدیم، آب و دی اکسید کربن تشکیل شده است.
2NaHCO3 → Na2CO3 + H2O + CO2
از واکنش دی اکسید کربن با محلول آبی هیدروکسید سدیم یا واکنش کلرید سدیم، آمونیاک و دی اکسید کربن در آب، NaHCO3 به دست می آید. این یک ترکیب آمفوتریک است و با حذف هرگونه ناخالصی اسیدی از مایع، برای تولید نمونه خالص تر مورد استفاده قرار می گیرد.
جوش شیرین چیست؟
جوش شیرین یک عامل تخمیر کننده خالص است، که با نام بی کربنات سودا نیز شناخته می شود. قبل از پختن شدن غذا به مواد اولیه اضافه می شود تا با تولید دی اکسید کربن باعث افزایش حجم آنها شود و منجر به بافت مطلوبی گردد. با این حال، جوش شیرین باید با رطوبت مخلوط شود و با کمک یک ترکیب اسیدی واکنش شیمیایی مورد نیاز انجام شود تا حجم غذا زیاد گردد.
از آنجایی که برای تولید با کیفیت بالا به اسید نیاز است، جوش شیرین اغلب در دستور العمل هایی که حاوی مواد اسیدی مانند مخمر، آب لیمو، شکلات، دوغ یا عسل هستند، مورد استفاده قرار می گیرد. جوش شیرین یکی از مواد تشکیل دهنده بیکینگ پودر است. بیکینگ پودر از مخلوط کردن جوش شیرین با کرم خشک اسید تارتار و سایر نمک ها تولید می شود. دو نوع جوش شیرین وجود دارد: جوش شیرین صنعتی و جوش شیرین خوراکی.
تفاوت جوش شیرین صنعتی و خوراکی چیست؟
از هر دو نوع جوش شیرین به عنوان عامل تمیز کننده و ضد عفونی کننده خانگی استفاده می گردد. تفاوت آن ها در این است که جوش شیرین صنعتی بسیار قوی تر از جوش شیرین خوراکی است، به همین دلیل نمی توان از آن در پخت و پز استفاده کرد و فقط به منظور لکه زدایی و شستشو دهنده سطوح مختلف مورد استفاده قرار می گیرد. اصلی ترین راه تشخیص جوش شیرین خوراکی از نوع صنعتی آن، دقت به عبارت Food Grade بر روی بسته بندی ها است. جوش شیرین خوراکی از 100 درصد بی کربنات سدیم و جوش شیرین صنعتی از 100 درصد کربنات سدیم تشکیل شده و همچنین جوش شیرین صنعتی نرم تر می باشد.
تفاوت بی کربنات سدیم و جوش شیرین از جنبه های مختلف
تفاوت بین بی کربنات سدیم و جوش شیرین را می توان از جنبه های زیر مورد بررسی قرار داد.
1- تفاوت در تعریف آن ها
- بی کربنات سدیم همان کربنات هیدروژن سدیم است.
- جوش شیرین نام تجاری بی کربنات سدیم می باشد.
2- تفاوت بی کربنات سدیم و جوش شیرین در اسامی مترادف
- بی کربنات سدیم با نام کربنات هیدروژن سدیم یا کربنات اسید سدیم هم نیز شناخته می شود.
- جوش شیرین با نام های بی کربنات سودا یا سودا نان نیز شناخته می شود.
3- مصرف کنندگان متفاوت این دو ترکیب شیمیایی
- تحلیلگران، شیمیدانان و صنعت داروسازی از مصرف کنندگان اصلی بی کربنات سدیم هستند.
- مصرف کنندگان مورد نظر جوش شیرین سرآشپزها، زنان خانه دار، نانواها و قنادی ها می باشند.
4- تفاوت جوش شیرین و بی کربنات سدیم از نظر دسترسی
- بی کربنات سدیم در فروشگاه های داروسازی یا فروشگاه های مواد شیمیایی یافت می شود.
- اما جوش شیرین در فروشگاه های مواد آشپزی یا فروشگاه های مواد غذایی موجود است.
5- محل تولید متفاوت
- بی کربنات سدیم به عنوان یک ماده شیمیایی توسط صنایع شیمیایی تولید می گردد.
- جوش شیرین توسط صنایع غذایی به عنوان یک ماده غذایی تولید می شود.
9 کاربرد بی کربنات سدیم
بی کربنات سدیم کاربرد های بسیار متنوعی دارد که مهمترین این کاربرد ها عبارت اند از:
- کنترل آفت ها: به عنوان مثال، می توانید از این ترکیب شیمیایی برای کشتن سوسک ها استفاده نمایید.
- استفاده به عنوان یک آفت کش زیستی
- استفاده جهت حذف رنگ و خوردگی
- به عنوان متعادل کننده pH استفاده کنید
- استفاده به عنوان یک قارچ کش موثر
- برای خاموش کردن آتش های کوچک ناشی از گریس یا برق
- به عنوان یک آنتی اسید برای درمان سوء هاضمه اسیدی و سوزش سر دل استفاده نمایید.
- استفاده در برخی از دهانشویه ها و خمیردندان ها
- به عنوان پودر لباسشویی برای از بین بردن لکه های چای یا قهوه یا از بین بردن بوی بد لباس استفاده کنید.
5 کاربرد جوش شیرین
از جمله اصلی ترین کاربرد های جوش شیرین می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- همانطور که میدانید از جوش شیرین عمدتا به عنوان یک عامل تخمیر کننده استفاده می گردد. هنگامی که جوش شیرین با رطوبت و یک ماده اسیدی مانند ماست، شکلات، دوغ، عسل مخلوط میشود، واکنش شیمیایی حاصل حباب های کربن دی اکسید تولید میکند که به افزایش و انبساط خمیر در دمای بالا در فر کمک میکند و باعث میشود که حجم محصولات پخته شده افزایش یابند. در واقع گرما باعث می شود جوش شیرین با آزاد کردن دی اکسید کربن به عنوان یک عامل افزایش دهنده عمل کند. با این حال، جوش شیرین زمانی که خیس می شود به سرعت واکنش نشان می دهد، بنابراین باید همان ابتدا به مواد خشک اضافه گردد. جوش شیرین یکی از مواد تشکیل دهنده رایج در نان، شیرینی، کیک و بیسکویت است. بی کربنات سدیم را می توان با بکینگ پودر جایگزین کرد.
- در زمان های قدیم از جوش شیرین در پخت سبزیجات برای نرم تر کردن آن ها استفاده می شده است. اما اکنون اکثر مصرف کنندگان، سبزیجات سفت تر را ترجیح می دهند.
- امروزه در غذاهای آسیایی و آمریکای لاتین برای نرم کردن گوشت از جوش شیرین استفاده می شود.
- در پخت نان/کره کردن مانند غذاهای سرخ شده برای افزایش تردی از جوش شیرین می توان استفاده نمود.
- از جوش شیرین برای شستن میوه ها و سبزیجات و همچنین برای از بین بردن آفت ها و سایر ناخالصی ها استفاده می گردد.
با توجه به مطالب ارائه شده به این نتیجه میرسیم که، بی کربنات سدیم، به عنوان جوش شیرین شناخته می شود و در درجه اول در پخت و پز، به عنوان یک عامل خمیر مایه استفاده می شود.
تفاوت کربنات سدیم با بی کربنات سدیم
ترکیب بی کربنات سدیم و سدیم کربنات از سدیم و نمک های آنها می باشد و به علت شباهت های بسیار زیاد در نام گذاری و کاربرد هایشان ممکن است اشتباها استفاده شوند. هر دوی این مواد جامد، سفید رنگ و اغلب به شکل پودر هستند و به علت حضور سدیم به شدت واکنش دهنده می باشند. هر دو در طبیعت وجود دارند و به واسطه پیوند های یونی به هم متصل می گردند.
سدیم کربنات و سدیم بی کربنات هر دو در زندگی روزمره مفید هستند، اما تفاوت اصلی این دو ترکیب در این است که سدیم کربنات ترکیبی از سدیم و اسید است که به طور عمومی با نام هایی همچون سودا اش و سودا شوینده (washing soda) شناخته می شود و فرمول شیمیایی آن Na2CO3 است. همچنین از سدیم کربنات در تولید شیشه و صابون و اغلب به عنوان خنثی کننده کلر در استخر ها و گرفتن سختی آب استفاده می شود. جالب است بدانید در هنگام تجزیه اجزای آن همچون یون های مثبت و منفی آزاد می گردند. اما سدیم بی کربنات، کربنات هیدروژن سدیم است که با فرمول NaHCO3 و با نام جوش شیرین شناخته می شود و از سدیم، هیدروژن و اسید تشکیل می شود.
از طرف دیگر سدیم بی کربنات در بسیاری از فرایند های شیمیایی حضور دارد و اغلب به عنوان هدایت کننده استفاده می شود. در غذا به عنوان تغییر دهنده pH (مخصوصا اسیدیته) مورد استفاده قرار می گیرد. سدیم بی کربنات کاربرد های فراوانی دارد و به عنوان سودای پخت و پز شناخته شده است. پس پاسخ سوال” آیا بی کربنات سدیم با کربنات سدیم متفاوت است؟” بله است.
ثبت ديدگاه