متانول و اتانول هر دو نوعی الکل بی رنگ، با کاربرد ها و خواص متفاوتی هستند. اصلی ترین تفاوت اتانول و متانول در تعداد کربن آنها می باشد. به این صورت که متانول حاوی تنها یک کربن و اتانول حاوی دو کربن در هر مولکول است. این دو ماده شیمیایی به عنوان منابع انرژی مورد استفاده قرار می گیرند. متانول و اتانول از نظر عملکرد کاملاً مشابه هستند. با این حال، تفاوت زیادی بین آنها، از تولید گرفته تا خواص مختلف وجود دارد. اشتباه گرفتن این دو ممکن است اثرات بسیار منفی به همراه داشته باشد. ما در این مقاله راجع به کاربرد ها، ویژگی ها، تعاریف و تفاوت بین اتانول و متانول صحبت کرده ایم. جهت بهره مندی از این اطلاعات همراه ما باشید.
اتانول چیست؟
اتانول(EtOH) با فرمول شیمیایی C2H6O رایج ترین حلال آلی و یک سوخت تجدید پذیر است که از اکسیژن، هیدروژن و کربن و تخمیر قند یا نشاسته تبدیل شده موجود در غلات و سایر مواد اولیه کشاورزی یا جنگلی به دست می آید و به عنوان زیست توده شناخته می شود. (EtOH) در طبیعت فرار، قابل اشتعال و همراه با بوی مختصر است. این ماده شیمیایی در بسیاری از محصولات خانگی، دارویی و به عنوان یک حلال صنعتی برای چربی ها، روغن ها، موم ها، رزین ها و هیدروکربن ها استفاده میشود.
در نوشیدنی های الکلی مقداری اتانول به صورت رقیق شده وجود دارد. مصرف بیش از اندازه الکل زوال عقل را به دنبال دارد که احتمالاً به دلیل سمیت عصبی مستقیم توسط EtOH می باشد. مطالعات آسیب شناسی نشان می دهد که اتانول باعث تغییرات قشر مغز می شود و نورون های موجود در پیش مغز قاعده ای و هیپوکامپ را از بین می برد. همچنین باعث اختلالات ادراکی از جمله توهمات بینایی، شنوایی، بویایی و لامسه می شود.
متانول چیست؟
متانول (CH3OH) یا الکل چوب الکلی غیر قابل شرب است، که عمدتاً از گاز طبیعی ساخته می شود و بیشتر برای سوخت، ضد یخ و حلال ها مورد استفاده قرار می گیرد. این ماده شیمیایی فرار و هنگام ترکیب با گرما و اکسیژن تحت احتراق قرار می گیرد و برای انسان سمی می باشد. متانول خالص یک ماده مهم در سنتز شیمیایی است. این ماده پایه ای در اسید استیک و فرمالدئید است و در سال های اخیر نیز به طور فزاینده ای در اتیلن و پروپیلن استفاده می شود. متانول و محصولات مشتقات آن مانند اسید استیک و فرمالدئید ایجاد شده از طریق واکنش های شیمیایی به عنوان مواد پایه در پلاستیک اکریلیک استفاده می شود. و به عنوان یک عامل شیمیایی در داروها و مواد شیمیایی و کشاورزی کاربرد دارد.
بررسی تفاوت اتانول و متانول از جنبه های مختلف
متانول و اتانول الکل های هستند که به عنوان منابع انرژی شناخته شده اند و تنها شباهت بینشان، ظاهر و بوی یکسان آنها می باشد. این دو مواد شیمیایی شفاف ویژگی ها، کاربرد ها و اثرات متفاوتی دارند و در طیف گسترده ای از محصولات از ادکلن گرفته تا فرمالدئید مورد استفاده قرار می گیرند. این دو ماده شیمیایی تفاوت های مهمی دارند و اگر اشتباه گرفته شوند می توانند اثرات منفی بسیاری بر جای بگذارند. ما در ادامه مطلب شما را مهم ترین تفاوت های اتانول و متانول آشنا کرده ایم.
سمی بودن
- اتانول علاوه بر اینکه الکل قابل نوشیدن است، مصارف صنعتی نیز دارد و در محصولات آرایشی مانند عطر ها و لوسیون ها یافت می شود. اما متانول یک ماده شیمیایی صنعتی فوق العاده سمی است که در صورت مصرف می تواند باعث آسیب شدید عصبی یا مرگ شود. به همین منظور از متانول برای ساخت حشره کش ها، فرمالدئید و ضد یخ استفاده می شود.
- اتانول در نوشیدنی های الکلی به کار برده شده است و نوشیدن آن در حد متعادل بی خطر است اما اگر بیش از حد مصرف شود می تواند منجر به تاری دید، گیجی، و استفراغ، یا در موارد شدید، مشکلات تنفسی، آسیب مغزی یا حتی مرگ شود. اما متانول بسیار سمی است و هرگز نباید مصرف شود. این ماده شیمیایی می تواند از طریق چشم و یا پوست جذب شود. میزان آسیب این ماده به دوز و مدت قرار گرفتن در معرض آن بستگی دارد. قرار گرفتن در معرض خفیف منجر به مستی، سردرد، ضعف یا از دست دادن هوشیاری می شود، اما مقادیر شدیدتر آن می تواند منجر به کوری یا سایر آسیب های عصبی و یا حتی مرگ شود.
ساختار مولکولی
- از نظر شیمیایی، اتانول و متانول هر دو نوعی الکل هستند که از یک گروه اتیل (C2H6) یا گروه متیل (CH3) تشکیل شده اند که به یک گروه هیدروکسیل (-OH) پیوند دارند. تفاوت آن ها در تعداد اتم های کربن است. مولکول های اتانول دارای 2 اتم کربن و مولکول های متانول دارای 1 اتم کربن است. ساختار مولکولی یک مولکول اتانول دارای ساختار مولکولی C2H6Oو یک مولکول متانول دارای ساختار CH3O می باشد. در واقع اتم کربن اضافی اتانول چیزی است که این مواد شیمیایی را از متانول متمایز کرده است.
- هر دو ماده شیمیایی اتانول و متانول بسیار فرار و قابل اشتعال هستند، اما به دلیل ساختار مولکولی به طور متفاوتی می سوزند. اتانول شعله آبی روشن را می سوزاند، در حالی که متانول به رنگ سفید روشن یا تقریباً نامرئی می سوزاند.
شکل ظاهری
- از آنجایی که اتانول و متانول هر دو مایعات شفاف و بی رنگ هستند، از نظر بصری، از یکدیگر قابل تشخیص نیستند. البته این مسئله در محیط های آزمایشگاهی یا صنعتی که به دقت کنترل میشوند وجود ندارد.
بو
- دو ماده شیمیایی اتانول و متانول دارای بوی تند و سوزاننده الکل هستند. اما، متانول دارای رایحه شیرین تر و متمایزتر از اتانول می باشد. البته لازم است بدانید که بو نشانگر خوبی از غلظت بخار هر دو مایع نیست.
نقطه جوش
- متانول خالص در 148.5 درجه فارنهایت (64.7 درجه سانتیگراد) در حالی که اتانول در 173.1 درجه فارنهایت (78.4 درجه سانتیگراد) می جوشد. در واقع وزن مولکولی کمتر متانول نسبت به اتانول باعث شده است که متانول در سطح دریا نقطه جوش کمتری نسبت به اتانول داشته باشد.
شیوه تولید
- اتانول از طریق تخمیر تولید می شود، اما می توان آن را به طور انبوه برای سوخت، محصولات پاک کننده و سایر محلول ها سنتز کرد. این ماده شیمیایی به دلیل دانه های تخمیر شده به عنوان “الکل دانه” شناخته می شود. اما متانول تقریباً منحصراً در آزمایشگاه ها یا کارخانه ها سنتز می شود. این ماده شیمیایی زمانی ایجاد می شود که سلولز در چوب و برخی از گیاهان تخمیر شود به همین دلیل به آن الکل چوب نیز گفته می شود.
چگونه می توان تفاوت اتانول و متانول را تشخیص داد؟
با یک آزمایش یدوفرم می توانید اتانول را از متانول تشخیص دهید. برای ایمن ماندن در طول آزمایش از دستکش و عینک استفاده کنید، چرا که متانول و هیدروکسید سدیم اگر وارد چشم یا پوست شما شوند، خطرناک هستند.
- دو لوله آزمایش انتخاب نمایید و داخل هر کدام جداگانه 10 قطره متانول و 10 قطره اتانول اضافه نمایید.
- به هر لوله 25 قطره ید و 10 قطره هیدروکسید سدیم اضافه کنید. به آرامی هر لوله را چندین بار بچرخانید. بعد از حدود 2 دقیقه رنگ ید شروع به محو شدن خواهد کرد.
- در این مرحله لوله اتانول کدر می شود و ماده زرد رنگی به نام تری یدومتان (یدوفرم) تشکیل می شود. اما لوله متانول به دلیل اینکه این ماده شیمیایی با ید یا هیدروکسید سدیم واکنش نمی دهد، شفاف می ماند.
کاربرد های اتانول
اتانول مانند متانول، یک حلال موثر است که در بیشتر واکنش های سنتز نقش مهمی دارد. از مهمترین کاربرد های آن می توان به موارد زیر اشاره نمود:
- این ماده شیمیایی دارای خاصیت باکتری کشی و قارچ کشی است و می تواند در غلظت حداقل 70 درصد ویروس ها را نیز از بین ببرد.
- اتانول در تخمیر آبجو و شراب مورد استفاده قرار می گیرد.
- علاوه بر تولیدات مشروبات الکلی، اتانول در زمینه های پزشکی نیز کاربرد دارد.
- از اتانول برای ضد عفونی و حل کردن مواد دارویی نامحلول در آب استفاده می شود. همچنین گاهی اوقات به عنوان پادزهر برای مسمومیت با متانول مورد استفاده قرار می گیرد.
- از این ماده شیمیایی در تولید محصولات مراقبت شخصی، رنگ ها، حلال ها، سوخت خودرو و موشک نیز استفاده می شود.
- اتانول استخراج روغن ها از مواد خام طبیعی را امکان پذیر می کند.
- از این ماده شیمیایی می توان به عنوان ماده اولیه برای تولید مواد شیمیایی دیگر مانند اتیلن و اسید استیک استفاده کرد.
- در بنزین برای جلوگیری از کوبیدن موتورها و حفظ قابلیت رانندگی استفاده می شود.
تاثیر اتانول بر سلامت انسان
اتانول از جمله مواد شیمیایی اساسی در دنیای امروزی می باشد. اگرچه این ماده شیمیایی خواص بسیار زیادی دارد، اما استفاده نادرست از آن می تواند آسیب هایی بر سلامت انسان وارد نماید. از جمله مهمترین این خطرات می توان به موارد زیر اشاره نمود:
- اتانول به عنوان ماده ای که سیستم عصبی مرکزی را مهار می کند، از یک سو باعث ایجاد حس آرامش می شود و از سوی دیگر باعث اختلال در تعادل، کاهش سرعت رفلکس ها و کم آبی بدن می شود.
- در دراز مدت، اعتیادآور است و منجر به ایجاد افسردگی، آسیب های اجتماعی و جرم میشود.
- اتانول از طرف سازمان بهداشت جهانی در فهرست مواد سرطان زا برای انسان قرار گرفته است. مصرف آن خطر ابتلا به سرطان مری، معده، روده بزرگ، پانکراس و کبد را افزایش می دهد.
کاربردهای متانول
اگرچه متانول در درجه اول به عنوان یک حلال صنعتی مورد استفاده قرار می گیرد، اما خواص شیمیایی آن باعث شده است که در حوزه های مختلفی کاربرد داشته باشد. مهمترین این کاربرد ها عبارت اند از:
- از این ماده شیمیایی به طور گسترده ای در تولید اسید استیک و فرمالدئید استفاده می شود.
- متانول به عنوان یک دناتوره کننده به منظور جلوگیری از مصرف بیش از حد اتانول، به آن اضافه می شود.
- از متانول در خطوط لوله به عنوان ضد یخ و کاهش نقطه انجماد مایع استفاده می گردد.
- ترکیب شیمیایی متانول در تصفیه خانه های فاضلاب کاربرد فراوانی دارد.
- تکنیک الکتروفورز ژل پلی آکریل آمید (PAGE) شامل استفاده از متانول به عنوان یک عامل رنگزدایی است.
- از متانول در تولید هیدروکربن ها و برخی ترکیبات معطر استفاده می شود.
- متانول می تواند با بنزین ترکیب شود و سوختی کارآمد به نام متیل بوتیل اتر (MTBE) که قابلیت انتشار کمتری نسبت به بنزین معمولی دارد را تولید کند و به عنوان سوخت وسایل نقلیه و قایق ها مورد استفاده قرار بگیرد.
- امروزه در ساخت محصولات دارویی مهم مانند ویتامین ها ،کلسترول، استرپتومایسین و هورمون ها، از این ماده شیمیایی مهم استفاده می شود.
کلام پایانی
همان طور که اطلاع دارید اتانول و متانول ساده ترین اعضای خانواده الکل اولیه هستند و کاربرد های گسترده ای در صنعت سوخت دارند. ما در این مقاله شما را با تفاوت اتانول و متانول و کاربرد های این دو ماده شیمیایی آشنا کردیم. از آنجایی که این مواد شیمیایی در صنایع گسترده ای مورد استفاده قرار میگیرند، تهیه آن ها با کیفیت بالا به دغدغه های اصلی صاحبان صنایع تبدیل شده است. اما جای هیچ نگرانی نیست چرا که مجموعه اسید بازار با بیش از 10 سال سابقه در حوزه خرید و فروش مواد شیمیایی آماده خدمت رسانی به شما عزیزان می باشد. تنها کافیست با مشاوران مجموعه تماس بگیرید و سفارش خرید خود را ثبت نمایید.
ثبت ديدگاه